Faalangst

Vermoed je dat je faalangst hebt? Op deze pagina lees je hier meer over.

Wat is faalangst eigenlijk?

Faalangst is een angst die je ervaart op het moment dat je moet presteren. Dit kan ook een sociale prestatie zijn. Je bent, zoals het woord al zegt, enorm bang om fouten te maken. Faalangst kan zich uitbreiden: op een bepaald moment heb je niet alleen last van faalangst op het moment dat er gepresteerd moet worden, maar ook daarvoor. Dat kan variëren van enkele minuten voor bijvoorbeeld een toets, tot dagen van te voren.

Hoe ontstaat faalangst?

Faalangst kan op verschillende manieren ontstaan. Het karakter kan een belangrijke rol spelen. Perfectionisme en faalangst gaan bijvoorbeeld vaak hand in hand: iemand die faalangst heeft, is ervan overtuigd dat hij geen fouten mag maken en associeert fouten maken met domheid. 

Maar het kan ook zo zijn dat je vanuit huis veel druk ervaart om te presteren: terecht of onterecht. Misschien wil je niet onderdoen voor ‘slimmere’ broers of zussen of krijg je juist vaak te horen: ‘wat ben je toch een slimmerik!’ Zo ontstaat het gevoel dat je wel moet blijven presteren, om de titel van ‘slimmerik’ niet te verliezen. 

Een andere oorzaak van faalangst kan zijn dat je veel moeite hebt met plannen. Tijdens een prestatiemoment kom je tot de conclusie dat je van alles bent vergeten voor te bereiden. Vervolgens lukt het gedeelte dat wel goed was voorbereid, ook niet meer. 

Wat gebeurt er bij faalangst?

Faalangst kan zich op verschillende manieren uiten, zowel fysiek als mentaal. 

Fysieke kenmerken kunnen zijn:

  • Zweten, klamme handen
  • Misselijk
  • Duizelig
  • Buikpijn
  • Trillen, tintelingen
  • Versnelde hartslag
  • Druk op de borst

Mentale kenmerken die vaak voorkomen:

  • Watten in het hoofd
  • Niet meer kunnen nadenken: black-out

Het lichaam maakt geen onderscheid tussen reële angst en irreële angst. Dat wil zeggen dat het lichaam bij faalangst op dezelfde wijze reageert als wanneer er acuut gevaar dreigt. Je lichaam reageert op gevaar door te vechten, vluchten of bevriezen. Als je ‘bevriest’, kun je niet meer nadenken en komt er niets meer uit je handen. Maar het kan ook zo zijn dat alles in je lichaam geneigd is om op de vlucht te gaan: je hartslag stijgt, je gaat trillen en je begint te zweten. 

Faalangst is een ontzettend nare ervaring, die zich steeds opstapelt: de angst dat je wéér een black-out krijgt, zorgt al voor zoveel nieuwe rusteloosheid vooraf, dat bijvoorbeeld het leren voor de toets ook niet meer lukt. 

Faalangst gaat vaak gepaard met…

Veel mensen met faalangst herkennen zich in deze algemene kenmerken:

  • Veel piekeren

  • Laag zelfbeeld

  • Bezig met de mening van anderen (over hen)

  • Rusteloosheid

  • Vermoeidheid

  • Vaak: verlegen, niet op het gemak voelen in groepsverband

Wat kun je doen tegen faalangst?

Het is belangrijk om te werken aan een aantal zaken:

Zelfvertrouwen

Als je geen vertrouwen hebt in je eigen kunnen, is iedere prestatie spannend. Het is daarom van belang om aan de slag te gaan met het boosten van het zelfvertrouwen: waar blink ik in uit? Wat kan ik nog leren als ik blijf oefenen? 

De juiste complimenten maken

Voor je ouders en richting jezelf: maak geen complimenten die gericht zijn op de prestatie, maar op het proces. Anders gezegd: het is niet van belang of je een 10 hebt gemaakt, maar of je je best hebt gedaan!

Zelf doen

Als je alle lastige klusjes of opdrachten uit de weg gaat, heb je geen kans meer om fouten te maken. Met als gevolg dat een fout maken steeds enger wordt! Geef jezelf de kans om fouten te maken, zodat je vertrouwen krijgt in je eigen kunnen. Je leert op deze manier ook dat doorzetten belangrijk is! Neem de tijd om dingen zelf te doen.

Destructieve gedachten inruilen voor helpende gedachten

Gedachten als ‘het zal toch wel weer niet lukken’, ‘ik haal nooit een voldoende’ of ‘ik durf dat gewoon niet’ worden vanzelf waarheid als je ze maar lang genoeg herhaalt. Zo is het gelukkig ook met positieve gedachten! De kunst is dus om destructieve gedachten om te zetten in helpende gedachten!

Deze onderwerpen komen uitgebreid aan bod in de faalangstreductietraining. Wil je je aanmelden voor een faalangsttraining? Klik hier om contact op te nemen.