Sociale vaardigheden

Lekker sociaal!

Allereerst is het goed om duidelijk te stellen wat ‘sociaal’ eigenlijk betekent. Sociaal is afgeleid van het Latijnse woord ‘socialis’ en staat voor het leven met anderen, verbondenheid.

Elk mens heeft behoefte aan sociaal contact. Van nature wil ieder mens bij een groep horen. 

Echter is niet iedereen even sociaal vaardig. ‘Vaardig’, het woord verklapt het al, wil zeggen dat het hier gaat om een vaardigheid. En vaardigheden kun je aanleren. Sommige mensen worden heel gemakkelijk sociaal vaardig. Anderen kunnen daar wat hulp bij gebruiken. 

Ik heb gemerkt dat er een taboe rust op hulp bij sociale vaardigheden: ouders (of kinderen/jongeren zelf) hebben snel het gevoel dat zij zich moeten schamen als deze vaardigheid niet goed wordt beheerst. Dat taboe neem ik graag weg! Net zoals het ene kind na drie keer oefenen kan fietsen, doet het andere kind er net iets langer over. Dat is niets om je voor te schamen!

Soms kan sociale faalangst een rol spelen: een kind weet dan wel hoe het moet, maar durft het niet uit te voeren.

Het kan ook zo zijn dat een kind de signalen van anderen niet goed begrijpt: hoe zie ik dat een ander vindt dat ik te ver ga?

Wanneer is iemand sociaal vaardig?

Een kind (of mens in het algemeen) is volledig sociaal vaardig als het de volgende vaardigheden beheerst:

  • Met de eigen emoties kunnen omgaan en met die van anderen;
  • Voor zichzelf kunnen opkomen, assertief zijn;
  • In staat zijn om samen te werken;
  • Betrouwbaar zijn en anderen vertrouwen;
  • Zelf in staat om beslissingen te nemen;
  • Vriendschappen kunnen aangaan en onderhouden;
  • Zelfvertrouwen, een positief zelfbeeld; 
  • Zowel alleen als met anderen kunnen spelen.

Hoe herken je een gebrek aan sociale vaardigheden?

Behalve dat bovenstaande vaardigheden misschien (deels) ontbreken, kan een gebrek aan sociale vaardigheden zich op uiteenlopende wijzen uiten, uiteraard in meer of mindere mate:

  • Agressie: ruzie, schelden, dreigen, vechten of woede-uitbarstingen;
  • Teruggetrokken of verlegen gedrag;
  • Grensoverschrijdend en opdringerig gedrag, niet weten wanneer de ander het niet meer leuk vindt; 
  • Moeizaam in de omgang met anderen;
  • Lichamelijke klachten zonder aanwijsbare oorzaak, zoals buikpijn, hoofdpijn, zere benen;
  • Klungelig, onhandig, gebrekkige coördinatie;
  • Gebrek aan zelfvertrouwen;
  • Moeite met begrijpen/herkennen van emoties
  • Weinig vriendjes/sociale contacten;
  • Gepest worden of zelf pesten;
  • Clowntjes gedrag.

Aan de slag met sociale vaardigheden

Heeft uw zoon of dochter (kind of tiener) moeite met sociale vaardigheden? Dan kan het heel helpend zijn om deel te nemen aan een sociale vaardigheidstraining.

In deze training wordt (aangepast aan het leeftijdsniveau van het groepje) aandacht besteed aan:

  • Oefenen met kennismaken;
  • Oefenen met vrienden krijgen en onderhouden;
  • Assertiviteit, voor jezelf opkomen en onderhandelen;
  • Samenwerken;
  • Inzicht in de eigen gevoelens en die van de ander;
  • Complimenten geven en in ontvangst nemen;
  • Sterker staan (letterlijk wordt vanzelf figuurlijk!)
  • Omgaan met pestgedrag;
  • Werken aan het zelfvertrouwen door inzicht in eigen kunnen.

Er wordt voor en tijdens de training ook hulp geboden aan ouders om hun kind goed te begeleiden in het aanleren van sociale vaardigheden.